Thực phẩm VN: thua ngay trên thị trường đồng hương ở Úc

Mấy hôm trước có dịp đi chợ mua thực phẩm Á châu, và nhìn qua những thực phẩm “Made in Vietnam” tôi thấy có vài vấn đề. Hàng thì ít, phẩm chất thì thấp, giá cả thì cao, nên hàng của VN ít được đồng hương ủng hộ. Hệ quả là hàng VN thua hàng Thái Lan.

Vào thập niên 1980, thậm chí đến 1990, có thể nói rằng sản phẩm của Thái Lan thống trị thị trường thực phẩm Á châu ở Úc (và theo tôi biết, ở Mĩ cũng thế). Từ gạo, nước mắm, mắm, khô, đến đồ ăn hộp, tất tần tật đều được nhập từ Thái Lan. Có nhà sản xuất biết được hoài niệm các hiệu nổi tiếng như “nước mắm Phú Quốc” nên họ đặt tên nước mắm là “Phú Quốc” (có khi viết sai rất tức cười) dù được sản xuất ở đâu đó bên Thái Lan. Mà, cũng phải công nhận hàng hoá của Thái Lan có chất lượng rất tốt, nên họ chiếm cảm tình của người tiêu thụ Việt Nam trong một thời gian dài.
Đến khi Việt Nam hết bị cô lập (hay tự mình mở cửa) thì hàng hoá của VN mới bắt đầu xuất hiện trên các kệ hàng thực phẩm Á châu ở Úc. Thời đó, tiệm nào dám bán hàng VN cũng là can đảm rồi, vì mấy người chống cộng cực đoan đe doạ làm khó, thậm chí biểu tình! Cho đến nay, nhiều loại thực phẩm sản xuất ở VN đã có mặt trong các siêu thị thực phẩm Á châu ở Úc. Từ mì ăn liền, nước mắm, mắm, khô, đến đồ hộp “Made in Vietnam” đã đến Úc và phần nào đó đã chiếm được thị phần, làm giảm sự lấn áp của hàng hoá từ Thái Lan. Tuy nhiên, số lượng thì vẫn chưa nhiều bằng thực phẩm của Thái Lan.
Nhưng về phẩm chất thì tôi nghĩ thực phẩm VN còn kém xa Thái Lan. Việt Nam nổi tiếng là nơi sản xuất nước mắm, nhưng không cạnh tranh nổi với nước mắm Thái Lan. Nước mắm sản xuất từ VN có mặt ở Úc chẳng biết được chế biến ra sao mà có khi quá mặn, có khi quá ngọt (có lẽ do có nhiều đường) nhất là đến những giọt nước mắm sau cùng thì hoá chất càng hiện rõ. Việt Nam có thể là nước xuất khẩu gạo nhiều nhất thế giới, nhưng gạo của VN thì khó mà đến Úc được và cũng khó mà cạnh tranh được với gạo Thái Lan. Trong thực tế, tôi thấy hầu hết các gia đình VN đều mua gạo Thái Lan chứ không mua gạo VN.
Dù phẩm chất thấp, nhưng giá bán của thực phẩm sản xuất từ VN không rẻ hơn thực phẩm Thái Lan. Thật ra, nhiều món hàng (ví dụ như nước tương và nước mắm) cùng thể loại thì hàng của Thái Lan rẻ hơn hàng của VN từ 50 cent đến 1 AUD. Có những món như một lọ tôm chua (mà tôi mô tả trên) thì quá mắc (gần 7 AUD) nên chẳng ai muốn mua. Nói chung, hàng của VN thiếu hẳn tính cạnh tranh về chất cũng như về giá cả so với hàng của Thái Lan.
Một điều đáng buồn là kiểu làm ăn gian trá của vài nhà sản xuất VN. Đủ hình thức gian dối. Một lọ cà pháo thì chỉ có vài trái được nhét chung quanh vành lọ, còn phía trong thì toàn đu đủ non. Một lọ tôm chua cũng được trình làng như thế: vài con tôm cho bắt mắt, nhưng phía trong thì toàn đu đủ non và RẤT ngọt. Khô từ VN nhìn bề ngoài thì hấp dẫn, nhưng mở ra thì hàm lượng hoá chất rất nhiều. Những thói gian trá đó làm giảm niềm tin của khách hàng. Nhiều người Việt thề sẽ không mua hàng hoá từ VN.
Ngoài ra, người ta còn ngài ngại qui trình sản xuất của các nhà sản xuất VN chưa đạt chuẩn mực vệ sinh. Những giấy chứng nhận từ các cơ quan y tế ở VN chẳng có ý nghĩa gì vì ai cũng biết các nhà sản xuất có thể mua những tờ giấy đó khá dễ dàng. Nói chung là sản phẩm và qui trình sản xuất của VN chưa tạo được niềm tin ở người tiêu thụ. Như vậy, có thể nói hàng của Việt Nam thua hàng Thái Lan ngay trên sân nhà của cộng đồng người Việt ở Úc. Chẳng biết bao giờ các nhà sản xuất thực phẩm bên nhà nhận thức rằng muốn chiếm thị trường ở các nước tiên tiến, chất lượng phải là hàng đầu và đừng bao giới gian dối vì gian dối chỉ lường gạt được khách hàng chỉ 1 lần thôi. Gian dối còn ảnh hưởng đến các nhà sản xuất đàng hoàng khác và làm xấu hình ảnh của đất nước.
Hình: Giữa hai chai tương ớt này, một sản xuất ở VN (bên trái) và một sản xuất ở California (bên phải), bạn chọn chai nào. Tôi đã thử mua chai sản xuất ở VN và thất vọng vì ớt gì mà quá ngọt và hình như bột nhiều hơn ớt, còn chai sản xuất California thì khỏi chê! Thật ra, khi về VN, nếu không có tương ớt Con Gà của Cali, tôi không bao giờ dùng tương ớt VN vì nó là bột đường pha màu đỏ chứ không phải là ớt.
Hình dưới là vài lọ mắm tôm chua, nhưng vì bị gạt một lần nên rất ai dám mua.