Yêu nước và tự hào

Có một số bạn phản đối tôi về bài “Tại sao khó có thể tựhào là người Việt Nam“. Họ lí giải rằng dù VN thế nào thì họ vẫn yêu đất nước VN. Nhưng tôi nghĩ các bạn ấy nhầm lẫn giữa niềm tự hào và lòng yêu nước. Tôi nói về tự hào chứ không bàn về chủ nghĩa yêu nước. Tự hào (pride) là chấp nhận cái mà chúng ta có là tốt và xứng đáng để bảo vệ. Yêu nước (patriotism) là tình yêu dành cho đất nước và lòng trung thành với đất nước.

Dĩ nhiên, cần phải phân biệt lòng yêu nước và chủ nghĩa dân tộc (nationalism). Những người theo chủ nghĩa dân tộc lúc nào cũng nghĩ dân tộc họ tài giỏi nhất, đất nước họ là số 1, họ không chấp nhận ai phê phán đất nước mình, họ thậm chí còn xem ai phê phán như thế là một xúc phạm. Nhưng người yêu nước sẵn sàng chấp nhận phê phán và cố gắng học cái mới từ đó.
Một người có thể rất yêu nước nhưng không tự hào về đất nước đó. Ví dụ như những người đấu tranh chống Tàu rõ ràng là những người yêu nước, nhưng họ không tự hào về thái độ của Nhà nước trước sự đe doạ và lấn áp của Tàu. Cũng giống như Hoàng Chi Phong (Joshua Wong) trong một bài phỏng vấn em nói rằng em là người yêu nước nhưng em không thể tự hào khi những văn nghệ sĩ và nhà khoa học vẫn còn bị nhà cầm quyền Bắc Kinh giam cầm như là những tù nhân lương tâm. Suy nghĩ của Hoàng Chi Phong tôi đoán rằng cũng là suy nghĩ của nhiều người, kể cả tôi.